Rezerwaty przyrody w Województwie Świętokrzyskim

Opis rezerwatu

Jest to drugi największy powierzchniowo leśny rezerwat przyrody w Polsce (powołany po ponad 20 latach po rezerwacie Lasy Naturalne Puszczy Białowieskiej) a zarazem największy rezerwat leśny w jednym, zwartym obszarze. Ponadto otacza trzy inne istniejące wcześniej rezerwaty (Świnia Góra im. Stanisława Barańskiego, Bliżyn-Kopalnia Ludwik, Dalejów), jest to łącznie ok. 3 195 ha. Jako jeden z nielicznych rezerwatów w Polsce jest udostępniony do zbioru dziko występujących roślin i grzybów oraz ich części,. O powstanie rezerwatu zaapelowało 150 naukowców oraz 92 organizacje przyrodnicze a wniosek o ustanowienie rezerwatu poparła Państwowa Rada Ochrony Przyrody. Znaczną część powierzchni rezerwatu zajmują siedliska borowe z przewagą wyżynnego boru jodłowego Abietetum polonicum, który uważany jest za endemiczny dla wyżyn południowo-wschodniej Polski. Wyróżniającą się cechą tych jedlin jest ich przenikanie w siedlisko grądu subkontynentalnego Tilio-Carpinetum betuli oraz żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum. Ta naturalna niestabilność drzewostanów (przede wszystkim ich struktury gatunkowej i przestrzennej zmieniającej się spontanicznie w dłuższej perspektywie czasowej) powoduje, że większość zbiorowisk leśnych rezerwatu uznać należy za dynamiczny kompleks lasów bukowo-jodłowych. Lasy bukowe reprezentowane są także przez zespoły kwaśnej buczyny Luzulo pilosae-Fagetum, mniejszy udział stanowią łęgi oraz inne zespoły roślinne. Ogromnym walorem rezerwatu jest obecność starych drzew, duża zasobność w tzw. martwe drewno oraz rozbudowana struktura wiekowa drzewostanu, pozwalająca na szybkie zastępowanie zamierających drzew oraz złomów i wywrotów przez młode pokolenie. Część obszaru rezerwatu stanowi przykład naturalnej sukcesji wtórnej lasu na tereny dawnej działalności górniczej związanej z eksploatacją rud żelaza u schyłku XVIII i w XIX wieku, w ramach Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Dalej na powierzchni widoczne są pozostałości historycznego wydobywania kopalin, w postaci hałd oraz lejów poszybowych. Spotkać też można ślady dawnych torowisk kolejek wąskotorowych funkcjonujących u schyłku XIX i w pierwszej połowie XX wieku. Podwyższa to wartości krajobrazowe i kulturowe rezerwatu.